Fot. ABC

Tajemnica, zdziwienie, ciekawość (Sekrety Twin Peaks)

Artykuł zawiera minimalne spoilery z uniwersum Twin Peaks.

Twin Peaks zostało zbudowane na tajemniczości. Była to absolutna podstawa każdego wątku, gdzie widz do końca nie wiedział, czy ma do czynienia z rzeczywistością, snem, fantazją, czy połączeniem ich wszystkich. To była i wciąż jest siła tego świata, pełnego zagadek, niedopowiedzeń, intryg, urwanych wątków i mitologii. Przepowiednia Laury Palmer z ostatniego odcinka drugiego sezonu – „Do zobaczenia za 25 lat” – wreszcie zaczyna się spełniać, a fani, niczym karzeł w czerwonym garniturze, tylko zacierają ręce.  Zanim jednak wiosną 2017 roku wszyscy wielbiciele agenta Coopera zasiądą przed srebrnym ekranem, Mark Frost, który obok Davida Lyncha był głównym twórcą serialu, przygotował dla nich specjalny prezent. Książka Sekrety Twin Peaks to wstęp do tego, co będzie się działo w trzecim sezonie. Nakreśla szeroki kontekst wydarzeń, które ostatecznie doprowadziły do tego, co wydarzyło się w lasach północno-zachodnich Stanów Zjednoczonych.

twin2

Wróćmy jednak na chwilę do samego początku. Pod koniec lat 80. miasteczko Twin Peaks spotyka straszna tragedia – młoda dziewczyna, Laura Palmer, zostaje pozbawiona życia przez tajemniczego seryjnego mordercę. Te okoliczności sprawiają, że na miejsce zdarzenia przybywa agent FBI Dale Cooper (Kyle MacLachlan), który – współpracując z lokalnym wymiarem sprawiedliwości – jest świadkiem kolejnych tajemniczych wydarzeń. Zbrodniarz ostatecznie zostaje złapany, lecz to nie kończy historii Coopa i reszty załogi. Okazuje się, że w okolicznych lasach od dawna żyje coś dziwnego, co towarzyszyło mieszkańcom od zarania dziejów. Te niewyjaśnione siły nie odstępują bohaterów, kiedy ci próbują uporać się z lokalnym biznesem narkotykowym, szalonym byłym agentem śledczym i osobistymi dramatami.

A teraz przenieśmy się do prawdziwego początku, do którego prowadzą nas Sekrety Twin Peaks. Okazuje się, że morderstwo Laury Palmer, dzieciństwo Lelanda Palmera czy nawet wspominane w serialu wypadki z Roswell nie były pierwszymi zdarzeniami, które można powiązać z tym, co później działo się w miasteczku. Książka Frosta nie ma struktury zwykłej powieści, a jest zbiorem akt, skatalogowanych przez tajemniczego Archiwistę. Znany wszystkim fanom agent Gordon Cole przekazał tę kolekcję równie enigmatycznej agentce TP, której zlecił zapoznanie się ze sprawą i opisanie dokumentów. W ten specyficzny i znakomicie oddający dziwność Twin Peaks sposób czytelnik prześledzi historię wszystkich niewyjaśnionych zdarzeń skatalogowanych przez Archiwistę oczami weryfikującej TP.

Dzięki temu podróżujemy wraz z nimi aż do czasów Meriwethera Lewisa, Williama Clarka i ich legendarnej ekspedycji na początku XIX wieku. Przemierzając dziewicze tereny Ameryki Północnej mieli się bowiem natknąć na ludność rodzimą, która opowiadała niestworzone historie o swoich dziejach. Lewis informował prezydenta Jeffersona o tych rewelacjach, jednak wszystko to pozostało tajemnicą po niewyjaśnionej do dzisiaj śmierci odkrywcy (przypadek?). A to tylko początek. Masoni, Illuminati, Aaron Burr, Abraham Lincoln, Ignacy Jan Paderewski, Jack Parsons, John F. Kennedy, Richard Nixon, Yeti – wszyscy byli związani z fenomenem, który został także zaobserwowany w Twin Peaks. Od gorączki złota na Alasce, przez katastrofę w Roswell i okultystyczne sekty w Kalifornii, aż po prezydenckie fascynacje życiem pozaziemskim i Project Blue Book. To wszystko znajdziemy w dziele, które w nieprawdopodobny sposób przybliża wciąż fascynującą problematykę zagadkowych sił zamieszkujących lasy okolic Twin Peaks, jak również jeszcze bardziej podkreśla pytanie, które chyba wszyscy fani serialu zadawali sobie od lat – co tam tak naprawdę się dzieje?

Mimo szczątkowych zapowiedzi książki, które mogły sugerować, że czytelnicy dowiedzą się przede wszystkim, co wydarzyło się między drugim a trzecim sezonem serialu, temat ten jest praktycznie pominięty. Poznajemy jedynie szeroki kontekst i historie kilku wybranych, znanych z serialu postaci, a także następstwa pewnego wydarzenia z ostatniego odcinka drugiego sezonu, dotyczącego rodziny Packard. Reszta pozostaje tajemnicą.

Warto jednak zaznaczyć, kogo można uznawać za najważniejszą postać dzieła Marka Frosta, a jest nią osoba niespodziewana – Douglas Milford. Widzowie serialu mogą go pamiętać jako brata burmistrza Twin Peaks oraz wiecznego pana młodego, którego częste śluby stały się lokalną tradycją w The Great Northern Hotel. W serialu pojawia się tylko w dwóch odcinkach, a tu jest kluczową personą, która pośrednio wpłynęła na życie każdego mieszkańca Twin Peaks. Dowiadujemy się, dlaczego pokłócił się z bratem oraz jak ewoluował, od  lokalnego pijaka, przez wojskowego, po uczestnika tajnej grupy operacyjnej, stworzonej przez prezydenta Nixona. Jego przygody są główną osią opowieści, wokół której zbudowana jest historia fenomenów, ujawniających się w Twin Peaks. Nie bez znaczenia jest także postać Log Lady i majora Garlanda Briggsa, lecz ten wątek, zgodnie z konwencją Frosta, pozostawię niedopowiedziany.

Fot. ABC

Fot. ABC

Sekrety Twin Peaks zachwycają. Wykorzystują prawdziwe zdarzenia i wątki z historii Stanów Zjednoczonych, które można powiązać z elementami nadprzyrodzonymi, dobudowując całą ideologię i wiążąc je bezpośrednio z dziejami samego Twin Peaks. Żonglowanie faktami i kierowanie ich w odpowiednią stronę przy pomocy subtelnych dopowiedzeń, realistycznie brzmiących niepublikowanych wcześniej rozmów lub relacji naocznych świadków zdarzeń, które ze względów bezpieczeństwa nie ujrzały światła dziennego, sprawiają, że czytelnik nie ma poczucia zetknięcia z fikcją, ale z autentycznymi dokumentami. Wrażenie to wzmocnione jest często umieszczanymi fotografiami, skanami listów czy wycinkami z gazet. Frost w niesamowicie zgrabny sposób konstruuje rzeczywistość poprzez niezwykle wiarygodny obraz i historię Twin Peaks, bazując na teoriach spiskowych, pogłoskach, zapomnianych wątkach z dziejów USA i poszlakach, które w związku z wnikliwą pracą Archiwisty i TP zostają potwierdzone.

Dzięki takiemu zabiegowi można już z pełną odpowiedzialnością potwierdzić istnienie uniwersum Twin Peaks, które łączy amerykańską historię z teoriami spiskowymi i elementami nadprzyrodzonymi. Sekrety Twin Peaks tworzą cały system mitologii, który już dość pokaźnie omówiony w ostatnich odcinkach drugiego sezonu serialu, został dzięki tej książce niezwykle rozbudowany, wciąż odkrywając tylko niektóre karty. Symbolika związana z tym systemem przewija się często na kartach dzieła Frosta jako fotografie czy rysunki (często z ukrytymi przekazami), przywołując na myśl tę samą niepokojącą atmosferę, którą znamy z telewizji. W gruncie rzeczy jest to największa zaleta książki – dzięki nakreśleniu ogromnego kontekstu historycznego opowieści znanej z serialu, wytworzona została (a raczej umocniona i zacementowana) alternatywna rzeczywistość, uniwersum i mitologia, towarzyszące bohaterom z amerykańskiego północnego-zachodu.

twin-1

Czy w takim razie Sekrety Twin Peaks wyjaśniają wszystkie wątki i odpowiadają na nurtujące fanów od lat pytania? Zdecydowanie nie. Wręcz przeciwnie. Każda odpowiedź ciągnie za sobą kolejne wątpliwości, nieścisłości i sprzeczności, jak te, dotyczące przeszłości Nadine i Normy, które w znaczący sposób nie pokrywają się z informacjami z serialu. Sam Frost na Twitterze zapowiadał, że „wszystko zostanie wyjaśnione w swoim czasie”, a biorąc pod uwagę, że odpowiadał on za scenariusz serialu, wątpliwym jest, że tak poważne błędy w kontinuum były przypadkiem.

Dzieło Frosta to nie tylko książka, ale także audiobook, który odgrywa kluczową rolę w jego pełnym zrozumieniu. Po pierwsze, duża część zgromadzonych akt to odręcznie napisane listy lub notatki, które najzwyczajniej w świecie ciężko odczytać. Audiobook pozwala także na lepsze zorientowanie w dziesiątkach postaci, które zaangażowane są w całą opowieść. Kiedy weźmie się pod uwagę także skład, odpowiadający za realizację tego przedsięwzięcia, to można bez zastanowienia stwierdzić, że mamy do czynienia z prawdziwą audiowizualną ucztą dla fanów. Poza samym Markiem Frostem głosu użyczyli znani z serialu Kyle MacLachlan (Dale Cooper), David Patrick Kelly (Jerry Horne), Russ Tamblyn (dr Lawrence Jacoby), Chris Mulkey (Hank Jenning), Michael Horse (Tommy „Hawk” Hill), a także aktorzy, których będziemy podziwiać w sezonie trzecim, jak Amy Shiels, James Morrison czy Robert Knepper i wielu innych.

Książka Sekrety Twin Peaks zrobiła dokładnie to samo, co jej telewizyjny pierwowzór – zachwyciła i zasiała niepokój. Opowiadając bardzo szeroką historię miasteczka i jego nadprzyrodzonej spuścizny Frost spowodował, że pojawiło się więcej pytań niż odpowiedzi. Autor przekomarza się z czytelnikami i widzami, odsłaniając rąbek tajemnicy, który prowadzi do niepewności i zagadkowości. Twin Peaks często było krytykowane za porzucenie formuły typowej telewizji kryminalnej i zbędną koncentrację na elemencie fantastycznym, tak bardzo kluczowym dla drugiego sezonu. Sekrety Twin Peaks mogą przyczynić się do zmiany tego zdania, pokazując, że od początku nie był to zwykły serial kryminalny z elementami melodramatu i horroru, ale raczej uniwersum pełen tajemnic, zagadek i niepokojących zjawisk. Dowodem na to, a jednocześnie kluczem do zrozumienia idei świata stworzonego przez Lyncha i Frosta, może być przedsłowie Archiwisty z pierwszych kart książki: „Pewien mądry człowiek powiedział mi kiedyś, że tajemnica jest zasadniczym elementem życia z następujących powodów: tajemnica budzi zdziwienie, które prowadzi do ciekawości, a na niej z kolei opiera się nasze pragnienie zrozumienia, kim i czym naprawdę jesteśmy”.

Mark Frost, Sekrety Twin Peaks, wyd. Znak, 2016

Twin Peaks
drama, horror
ABC 1990 – 1991; Showtime, 2017–

Maciek Smółka

Zwykle słucha muzyki. Kiedy nie słucha, to o niej czyta, opowiada, pisze naukowo i nienaukowo, czasami także ją komponuje. Doktorant, kulturoznawca i amerykanista, nieustannie propagujący ideę popular music studies. W wolnych chwilach ogląda filmy, seriale, czyta komiksy i pisze na blogu add some music. Z serialowego świata najbardziej upodobał sobie Twin Peaks, Lost, Mad Men i The Walking Dead.